Günümüz artık akıllı telefon çağı ve tuşlu, eski telefonlara pek çoğumuz veda ettik. Zira şu an bile bu haberimizi bir akıllı telefon, tablet veya bilgisayardan okuyuyorsunuz. Peki eski cep telefonlarının aslında ne kadar kıymetli olduğunu hiç düşündünüz mü?
İnternette uzun süredir dolaşan bir iddia var: "Bir ton eski telefondan 200 gram altın çıkarılabiliyor." Peki bu gerçekten doğru mu? Uzmanlar konuyu netleştirdi ve ortada bir kavram kargaşası olduğunu söyledi.
Söz konusu 200 gram rakamı, kabuğu, ekranı ve pili çıkarılmış, sadece devre kartlarından oluşan bir ton atık için geçerli. Tam bir telefon içinse bu oran çok daha düşük. Üstelik 2010'dan bu yana telefonlardaki altın kaplama giderek incelmiş durumda. Bugün üretilen bir akıllı telefonda sadece 0,02 ila 0,03 gram altın bulunuyor.
1300 Derecelik Fırında Neler Oluyor?
Guangdong eyaletindeki bir geri dönüşüm tesisinde işin mutfağı görüldü. Ön işlemden geçirilen devre kartları, kapalı bir taşıma bandıyla 1300 derece sıcaklıktaki eritme fırınına gönderiliyor.
Bu yüksek ısı altında bakır, altın, gümüş ve paladyum gibi değerli metaller; kurşun ve civa gibi zararlı maddelerden ayrışıyor. Tesis yetkilisi Huang Wen, fırından çıkan bakır külçesinin yüzde 90 saflıkta olduğunu belirtiyor. Külçenin içinde ton başına yaklaşık 100 gram altın ve 1000 gram gümüş bulunuyor. Yani telefondan tek başına altın çekilmiyor; altın, bakır üretiminin yan ürünü olarak ortaya çıkıyor.
40 Milyar Telefon Nerede Saklanıyor?
Değerli metal geri kazanımı meselenin sadece son halkası. Asıl büyük soru şu: Ülke genelinde ne kadar atıl telefon var? Çin Döngüsel Ekonomi Derneği'nin verilerine göre her yıl yaklaşık 400 milyon telefon atık hale geliyor. Bunların 250 milyonu evlerde çekmecede bekliyor, sadece 150 milyonu piyasaya geri dönüyor.
Geçmiş yıllardan biriken stok da hesaba katıldığında toplam rakam 4 milyara ulaşıyor. Bu, ülke nüfusuna oranlandığında kişi başına neredeyse 3 telefon demek. Atıl duran bu cihazlar hem bakır, altın, paladyum gibi kıymetli kaynakların israfı anlamına geliyor hem de pil ve devre kartlarındaki ağır metaller nedeniyle çevre kirliliği riski taşıyor.
Yapay Zeka Artık Telefonları Milimetrik Denetliyor
Mağazalarda toplanan eski telefonlar önce dış görünüm, arama ve internet bağlantısı testinden geçiyor. Ardından veriler kalıcı olarak siliniyor. Sonrasında telefonlar kalite kontrol merkezlerine ulaşıyor. Burada robotlar hem derinlemesine veri temizliği yapıyor hem de ekran hassasiyeti, tuşlar ve kamera gibi kritik bileşenleri test ediyor.
Bir röntgen tarayıcısı, cihazın iç aksamının değiştirilip değiştirilmediğini tespit ediyor. Kalite kontrol yetkilisi Tian Ye, yeni nesil yapay zeka destekli cihazların milimetrik farkları bile yakalayabildiğini söylüyor. Uzmanlar uyarıyor: Teknoloji ilerledikçe kapasite de artıyor, bir üretim hattı günde 30 binden fazla cihazı denetleyebiliyor. Her tamamlanan ikinci el satışı, bir telefonun ömrünü ortalama 2 yıl uzatıyor ve yaklaşık 25 kilogram karbon tasarrufu sağlıyor.
