Telefon ya da tablet başında geçirilen uzun saatler, dikkat ve üretkenlikten fazlasını etkiliyor olabilir. Doğu Finlandiya Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü yeni bir çalışma, ekran süresi ile genç beyninin yapısı arasında ilişkiler buldu. Manyetik rezonans (MRI) taramalarında bellek, dikkat, karar verme ve görsel işlemeyle ilgili bölgelerde gri madde hacminde değişiklikler görüldü.
Ancak çalışmanın sonucu bir neden-sonuç ilişkisi kurmuyor. Araştırmacılar ekran alışkanlıkları ile beyin yapısı arasında bağlantı gördüklerini, ekranların bu değişikliklere yol açtığını kanıtlamadıklarını belirtiyor.
Ekran alışkanlığı beyin yapısıyla bağlantılı görünüyor
NeuroImage: Reports dergisinde yayımlanan çalışmada 16 ila 19 yaş arası 25 kız ve 19 erkek olmak üzere 44 sağlıklı genç incelendi. Araştırmacılar MRI ile gri madde hacmini ölçtü; anketlerle boş zaman ekran süresini, akıllı cihaz kullanımını ve fiziksel aktiviteyi değerlendirdi. Fiziksel uygunluk ise mekik koşusu ve durarak uzun atlama testleriyle ölçüldü.
Ekran süresi ve akıllı cihaz kullanımı yüksek olan gençlerde, bellek ve öğrenmede rol oynayan medial temporal lob bölgesinde gri madde hacminin daha düşük olma eğiliminde olduğu görüldü. Aynı dönemde yüksek ekran kullanımı, dikkat, çalışan bellek, karar verme ve motor planlamayla ilişkili frontal lob bölgelerinde daha büyük gri madde hacmiyle bağlantılıydı. Görsel bilgiyi işleyen oksipital lob bölgesinde de bir bağlantı tespit edildi.
Gri maddenin fazla olması her zaman iyi değil
Araştırmacılara göre bazı frontal ve görsel bölgelerdeki büyük hacim, dikkat, hareket ve görsel işleme gerektiren uygulama ve oyunların taleplerini yansıtıyor olabilir. Ancak ekibin bir başka olasılığa da işaret ettiği belirtiliyor: ergenlikte beyin doğal olarak az kullanılan bağlantıları budar ve sinir ağlarını daha verimli hâle getirir. Belirli bölgelerde gri maddenin fazla olması bu sürecin farklı ilerlediğine işaret edebilir.
Çalışmanın baş araştırmacısı Hannamari Skog, sonuçların günlük yaşam alışkanlıklarının ergenlikteki beyin yapısıyla bağlantılı olduğunu gösterdiğini, ancak bu ilişkilerin karmaşık olduğunu ve uzun vadeli anlamının anlaşılması için daha fazla araştırma gerektiğini söylüyor.
Fiziksel aktivite ve uygunluğun da beyin yapısıyla ilişkili olduğu görüldü; ancak bu sonuçlar daha karmaşıktı ve çoklu karşılaştırma düzeltmelerinden sonra bazıları istatistiksel olarak anlamlı kalmadı.
Çalışma görece küçük ölçekli ve yıllar boyunca izleme yapmadan tek bir anlık görüntü sunuyor. Sonsuz kısa videolara göz atmanın kimsenin beynini küçülttüğünü göstermiyor; ancak dijital alışkanlıklar ile fiziksel aktivitenin gelişen beyinle ilişkisine dair büyüyen araştırmalara bir parça daha ekliyor.
Peki siz telefonları günde ne kadar kullanıyorsunuz?